พะยูนเป็นเรื่องที่ต้องกล่าวถึงในสถานะใกล้สูญพันธุ์ และในขณะนี้ยังพบซากพะยูนก็เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง และร่อยรอยบาดแผลที่พบชี้ให้เห็นว่า เครื่องมือประมงบางชนิดที่เป็นอันตรายต่อพะยูน เช่น โป๊ะ หรืออวนลอยปลากระเบน เบ็ดราไว (เบ็ดราไวไม่ถูกกำหนดว่าผิดกฎหมาย แต่ลักษณะการใช้งานเป็นอันตรายต่อพะยูนและเต่าทะเล) ซึ่งนับเป็นเครื่องมือประมงที่ผิดกฎหมายเหล่านี้ส่งผลให้พะยูน เต่าทะเล หรือแม้แต่สัตว์น้ำตัวเล็กๆ เข้าไปติดกันเป็นจำนวนมาก เมื่อเราต้องการจะอนุรักษ์และรักษาพะยูนจำเป็นจะต้องแก้ปัญหาการใช้เครื่องมือประมงเหล่านี้ให้ได้ เพราะไม่เช่นนั้น การอนุรักษ์พะยูนก็จะไม่สำเร็จผล และยังคงมีข่าวคราวการตายเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำอีก
พะยูน คือสิ่งที่สะท้อนให้เห็นถึงวิกฤตการณ์ของการใช้เครื่องมือทำประมงที่ผิดกฎหมายและจากขบวนการลักลอบจับพะยูน ทางชุมชนประมงยืนยันว่ามีพะยูนถูกล่ามากกว่า 20 ตัว ในช่วง 1 ปีที่ผ่านมา และยังพบเห็นกลุ่มชาวประมงแปลกหน้าเข้ามาทำการประมงในเขตพื้นที่แหล่งหญ้าทะเลของเกาะลิบง มีการลักลอบใช้เครื่องมือเบ็ดปลากระเบน ซึ่งเป็นเครื่องมือประมงที่มุ่งสังหารพะยูนมากกว่าการทำประมงทั่วไป
ที่ผ่านมาชุมชนประมงไม่สามารถประสานเจ้าหน้าที่ของรัฐเข้าไปควบคุมได้ เนื่องจากมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจำนวนมากแต่ไม่มีอำนาจเด็ดขาดในการบริหารจัดการ บางครั้งชาวประมงจะนำซากพะยูนไปส่งหน่วยงานของรัฐ ก็ถูกเจ้าหน้าที่ของอีกหน่วยงานจับกุมระหว่างการนำส่ง สิ่งเหล่านี้กลายเป็นปัญหาที่ชุมชนไม่อยากให้ความร่วมมือกับภาครัฐเท่าที่ควร
อย่างไรก็ตาม แม้จะมียุทธศาสตร์เพื่อพะยูน แต่ทว่าการจัดการหรือปราบปรามอย่างเข้มแข็งก็คงจะไม่มีประโยชน์ เพราะปัญหาที่สาเหตุใด ซากพะยูนที่ได้พบเห็นก็ได้บอกให้เห็นแจ้งอยู่แก่ใจ
